Dyskusyjny Klub Książki dla dorosłych- Ułamki filozofii Leszka Kołakowskiego

 

 

Zaprzyjaźniona grupa członków DKK spotkała się 16 listopada br., aby podyskutować o filozofii. Tematem spotkania była książka Leszka Kołakowskiego „Ułamki filozofii”, zawierająca najbardziej znane i cytowane  zdania filozofów z komentarzem autora. To bardzo skrótowa i osobliwa historia filozofii od starożytności po współczesność, poruszająca tak bliskie nam kwestie jak dobro i zło, świadomość i wolność. „Ułamki filozofii” to lektura  rozbudzająca apetyt do dalszych poszukiwań, własnych rozważań, a nawet dociekań filozoficznych. Nie jest to na pewno lektura łatwa, ale okazało się, iż wywołała jak dotąd najdłuższą i najciekawszą dyskusję.

 

Zapraszamy na kolejne spotkanie DKK 14 grudnia br. o godz. 1300.

  

Krótka recenzja  ostatnio czytanej  w DKK książki znanego filozofa Leszka Kołakowskiego pt. „Ułamki filozofii”.

 Biorąc do ręki „Ułamki filozofii”, książkę uznanego polskiego filozofa Leszka Kołakowskiego, wiele sobie po jej lekturze obiecywałem. Tym bardziej, że znalazło się w niej kilkadziesiąt cytatów z dzieł najbardziej znanych filozofów od starożytności po współczesność. Niektóre z nich wydają się jasne i proste np. „Myślę, więc jestem” Kartezjusza, inne tajemnicze i trudne np. „Nicość nicościuje” Heideggera. Autor skomentował je i dlatego zaświeciła mi się lampka nadziei: wreszcie ktoś mi to wytłumaczy, ruszę do przodu z filozofią… Niestety przeważnie dzieje się odwrotnie. Komentarz zaciemnia i tak trudne teksty, ponieważ autor posługuje się tu językiem zawodowego filozofa, mówiąc do popularnego czytelnika. Choć w jednym z komentarzy sam  zawarł tę myśl, jednak nie stosuje jej -„…Gdziekolwiek zaczynamy swoje rozważania, …musimy przecież używać znanego nam języka.”(str.29). W związku z tym praca ta nie spełnia w moim odczuciu, postawionego sobie celu, zamiast inspirować- męczy. Przerasta mnie i zniechęca, zamiast wprowadzić w ciekawą krainę filozofii, matki wszystkich nauk, bo to przecież z niej wyłoniły się: fizyka, medycyna, psychologia etc. Znany pisarz Kurt Vonnegut zawarł w jednej ze swoich powieści myśl: jeśli 9-latkowi nie potrafisz wyjaśnić nawet bardzo trudnej nauki, jesteś szarlatanem. Chyba, że o to chodzi, byśmy po lekturze mniej wiedzieli, niż przed. Zastanawia, że na końcu wielu komentarzy autor zostawia nas ze znakiem zapytania, a my laicy chcielibyśmy od autorytetów usłyszeć przecież odpowiedzi. Tu też moim zdaniem objawia się słabość współczesnej filozofii, bo choć pokazuje wiele dróg, to jednak ja sam, jako laik mam wybrać tą najlepszą. Czy nie brzmią, więc proroczo słowa H. Bergsona (str.122): „Skąd przychodzimy? Co tu robimy? Dokąd zmierzamy? Gdyby filozofia nie miała naprawdę nic do powiedzenia o tych sprawach najwyższej wagi… nie jest warta godziny zachodu.” Oczywiście są też przekonywujące komentarze, ale jako wyjątki, gdzie np. autor ilustruje myśl- życiową historią. Wypowiedź  F. Nietzschego: „To, co z miłości jest uczynione, zawsze jest poza dobrem i złem.” Błąd zawarty w tej maksymie widać przez podany przykład, gdy kochanek zabija męża z miłości do jego żony. Czyn ten musimy jednak oceniać (wbrew powyższej myśli) w kategoriach dobra i zła.  Kołakowski mówi w tym miejscu też o tym, że „z miłości do Boga”, wiele zła popełniono w chrześcijaństwie. Warto zauważyć, że w IV wieku chrześcijaństwo stając się religią państwową oraz zmieniając niemal wszystkie nauki Jezusa zawarte w Piśmie Świętym, przestało być de facto chrześcijaństwem. Prawda jest smutna, do dziś większość kościołów naucza raczej nauk soborowych niż nauk Jezusa, choć w XVI wieku, a następnie w XIX niektóre odłamy protestantyzmu wreszcie przywróciły czysto biblijne, piękne nauki Chrystusa. Swoją drogą trochę szkoda, że autor cytując oprócz wielu filozofów także klasyka nauk soborowych – św. Augustyna, nie pokusił się o komentarz do którejś z wypowiedzi znanego i cenionego intelektualisty z I wieku n.e. Szawła z Tarsu. Kilka jego wypowiedzi dotyczy również  filozofii. Czy mogą być komentarzem do tej książki, niech każdy sam  oceni: „Baczcie, aby was kto nie sprowadził na manowce filozofią i czczym urojeniem…”, „Abyśmy już nie byli dziećmi, miotanymi i unoszonymi lada wiatrem nauki… prowadzącym na bezdroża błędu.” „…mądrość tego świata jest u Boga głupstwem… On chwyta mądrych w ich własnej chytrości… Pan zna myśli mędrców, że są marne…”. Chyba każdy zgadł, że słowa te wypowiedział już jako apostoł Paweł i możemy je do dziś czytać w Biblii, którą jako szczególną lekturę proponował: „Całe Pismo przez Boga jest natchnione i pożyteczne do nauki, do wykrywania błędów,… do wychowania, aby człowiek Boży był doskonały…”. Tam też chyba będę szukał odpowiedzi  na pytania Bergsona: skąd pochodzę, po co żyję i dokąd zmierzam. Od dwóch lat należę do DKK, a jest to pierwsza pozycja, do której nie namawiałbym.  

                                                                                                                    Robert Minda